Жер сфералары дегеніміз не?

Оқу мәтіні

Бірліктер тізіміндегі жолды бассаң, мәтінде сәйкес сөйлем ерекшеленеді.

Жердің төрт қабығы бар. Олар сфералар деп аталады: литосфера, гидросфера, атмосфера, биосфера.

Біздің ғаламшарымыз төрт қабықпен қапталған.

Атмосфера – бұл ауа қабығы. Ол ғаламшарымызды айнала қоршап тұр.

Литосфера – Жердің қатты қабығы. Ол Жерді тұтас қаптап жатыр. Оған тау, дала, шөл, мұхит пен теңіз түбі жатады.

Гидросфера – Жердің су қабығы. Ол мұхит пен теңіз, өзен мен көл суларынан тұрады.

Биосфера – өсімдіктер, құстар, аңдар, бунақденелілер, суқойма жануарлары, сондай-ақ адамзат тіршілік ететін Жер қабығы.

Білім бірліктері

Б1ұғым Жердің төрт қабығы бар. Олар сфералар деп аталады.
Б2факт Жердің төрт сферасы: литосфера, гидросфера, атмосфера, биосфера.
Б3ұғым Атмосфера – Жердің ауа қабығы.
Б4факт Атмосфера ғаламшарымызды айнала қоршап тұрады.
Б5ұғым Литосфера – Жердің қатты қабығы, ол Жерді тұтас қаптап жатыр.
Б6факт Литосфераға тау, дала, шөл, мұхит пен теңіз түбі жатады.
Б7факт Литосфера Жерді тұтас қаптап жатыр.
Б8ұғым Гидросфера – Жердің су қабығы.
Б9факт Гидросфера мұхит пен теңіз, өзен мен көл суларынан тұрады.
Б10ұғым Биосфера – өсімдіктер, құстар, аңдар, бунақденелілер, суқойма жануарлары және адамзат тіршілік ететін Жер қабығы.
Б11қате түсінік «Жердің үш ғана қабығы бар» — бұл қате.
Б12қате түсінік «Литосфера — судың қабығы» — бұл қате.

Білім графы

Түйінді бас — оған байланысты білім бірліктері көрсетіледі.

Медиаконтент

Медиаконтент кестесі

Тақырып бөлігі	Тапсырмалар, ойындар	Бағалау, сызба, кесте	Видео/презентация
Сфералар туралы жалпы түсінік (Б1, Б2)	Тест №1, №6	Білім графы; Меңгеру картасы	Видео кадр 1
Атмосфера (Б3, Б4)	Тест №2; «Дұрыс/бұрыс» №2	Себеп-салдар тізбегі	Видео кадр 2
Литосфера (Б5, Б6, Б7, Б12)	Тест №3, №7; Ойын «Сфераны тап!»	Себеп-салдар тізбегі; Зерттеу тапсырмасы	Видео кадр 3
Гидросфера (Б8, Б9)	Тест №4, №7; «Дұрыс/бұрыс» №4; Ойын «Сфераны тап!»	Себеп-салдар тізбегі; Зерттеу тапсырмасы	Видео кадр 4
Биосфера (Б10, Б11)	Тест №5, №6; Ойын «Сфераны тап!»; «Дұрыс/бұрыс» №5	Себеп-салдар тізбегі; Зерттеу тапсырмасы	Видео кадр 5–6

Тест тапсырмалары

Б1Б2

1. Жердің неше қабығы (сферасы) бар?

Жердің төрт қабығы бар. Олар сфералар деп аталады: литосфера, гидросфера, атмосфера, биосфера.

Жерде үш немесе бес емес, дәл төрт сфера бар: литосфера, гидросфера, атмосфера, биосфера.

Б3Б4

2. Атмосфера дегеніміз не?

Атмосфера – бұл ауа қабығы. Ол ғаламшарымызды айнала қоршап тұр.

Ауа қабығы – атмосфера. Қатты қабық литосфера, су қабығы гидросфера, тіршілік қабығы биосфера деп аталады.

Б5Б6Б7

3. Литосфераға не жатады?

Литосфера – Жердің қатты қабығы, ол Жерді тұтас қаптап жатыр. Оған тау, дала, шөл, мұхит пен теңіз түбі жатады.

Мұхит пен теңіз суы гидросфераға жатады, ауа – атмосфераға. Литосфераға тау, дала, шөл, мұхит пен теңіз түбі жатады.

Б8Б9

4. Гидросфера неден құралады?

Гидросфера – Жердің су қабығы. Ол мұхит пен теңіз, өзен мен көл суларынан тұрады.

Тау мен дала литосфераға, ауа атмосфераға жатады. Гидросфера мұхит пен теңіз, өзен мен көл суларынан тұрады.

Б10

5. Биосфераға кімдер (нелер) жатады?

Тау-тас литосфераға, мұхит суы гидросфераға жатады. Биосфераға тіршілік иелері – өсімдіктер, жануарлар және адамзат жатады.

Б11Б1

6. «Жердің үш ғана қабығы бар» деген тұжырым дұрыс па?

Жердің төрт қабығы бар: литосфера, гидросфера, атмосфера, биосфера. Олардың әрқайсысы сфера деп аталады.

Үш те, бес те емес – Жерде дәл төрт сфера бар: литосфера, гидросфера, атмосфера, биосфера.

Б12Б5Б8

7. «Литосфера – судың қабығы» деген тұжырым дұрыс па?

Литосфера – Жердің қатты қабығы (тау, дала, шөл, мұхит пен теңіз түбі), ал су қабығы – гидросфера (мұхит, теңіз, өзен, көл суы).

Литосфераны судың қабығымен шатастыруға болмайды: литосфера – қатты қабық, гидросфера – су қабығы.

Ойын: «Сфераны тап!»

Б3Б5Б8Б10

Ойын шарты: Суреттегі объектіні оның тиесілі сферасымен сәйкестендір.

Карточканы таңда, содан кейін оны дұрыс бағанға жібер.

«Дұрыс па, бұрыс па?»

Б1

1. Жердің төрт қабығы бар.

Б3

2. Атмосфера – Жердің су қабығы.

Б6

3. Литосфера Жерді тұтас қаптап жатыр.

Б9

4. Гидросфера тек мұхит суынан тұрады, өзен мен көлді қамтымайды.

Б10

5. Биосфераға адамзат та жатады.

Себеп-салдар тізбегі

Б2Б3Б5Б8Б10

(оқулықтағы Венн диаграммасы бойынша, 19-бет)

Қадамдарды ↑ ↓ батырмаларымен дұрыс ретке қой.

Зерттеу тапсырмасы

Б2Б3Б5Б8Б10

Тақырыбы: Жер сфераларының моделін қалай жасауға болады? (оқулықтағы «Модель жаса» тапсырмасы бойынша)

Болжам: Жердің әр қабығын түрлі-түсті материалмен белгілесе, сфералардың орналасу ретін көрнекі көрсетуге болады.

Зерттеу жоспары:

Төрт түрлі түсті пластилин немесе қағаз дайындау (мысалы: қоңыр – литосфера, көк – гидросфера, ақ/мөлдір – атмосфера, жасыл – биосфера).
Шар тәрізді негіз жасап, оны қабат-қабат материалмен қаптау: ең ішіне қатты қабат (литосфера), үстіне су дақтары (гидросфера), сыртына ауа қабаты (атмосфера) сияқты белгілеу.
Тіршілік иелерінің (өсімдік, жануар) кішкентай суреттерін моделге орналастырып, биосфераны көрсету.
Дайын модельді сыныптастарыңа көрсетіп, әр қабықтың атауын және оның не үшін қажет екенін түсіндіру.

Күтілетін нәтиже (үлгі): (оқулықта жоқ, қосымша ақпарат негізінде толтырылады)

Қабат түсі	Сфера атауы	Не білдіреді
Қоңыр	Литосфера	Қатты жер бетін
Көк	Гидросфера	Су қорларын
Ақ/мөлдір	Атмосфера	Ауа қабатын
Жасыл	Биосфера	Тіршілік ететін аймақты

Ақпарат көзін анықта

Мысал	Ақпарат көзі түрі
Оқулықтағы Жер сфералары туралы мәтін	Оқулық
Ғаламшар туралы теледидардан көрген деректі фильм	Видео/Телебағдарлама
Мұғалімнің сфералар туралы түсіндіргені	Ересектен сұрау
Кітапханадан алынған «Жер туралы» энциклопедия	Энциклопедия

Видео сценарийі

Ұзақтығы: 60–80 секунд Форматы: ЖИ көмегімен жасалатын 2D мультфильм Тілі: Қазақша (дикторлық мәтін)

Кадр	Уақыт	Сурет сипаттамасы	Дикторлық мәтін
1	0:00–0:10	Ғарыштан көрінген Жер ғаламшары ақырын айналып тұр.	Біздің ғаламшарымыз – Жер. Ол төрт қабықпен қапталған. Бұл қабықтар сфералар деп аталады.
2	0:10–0:20	Жер айналасында мөлдір ауа қабаты жарқырайды, бұлттар қозғалады.	Жерді айнала қоршап тұрған ауа қабығы – атмосфера.
3	0:20–0:35	Тау, дала, шөл, мұхит пен теңіз түбі көрінеді, қатты жер бедері анимацияланады.	Жердің қатты қабығы – литосфера. Оған тау, дала, шөл, сондай-ақ мұхит пен теңіз түбі жатады.
4	0:35–0:50	Мұхит, теңіз, өзен, көл суы толқындайды.	Жердің су қабығы – гидросфера. Ол мұхит пен теңіз, өзен мен көл суларынан тұрады.
5	0:50–1:05	Қоқиқаздар ұшып барады, жылқылар шабады, суасты әлемі көрінеді, адамдар жүр.	Өсімдіктер, құстар, аңдар және адамзат тіршілік ететін қабық – биосфера.
6	1:05–1:20	Үш шеңбер (атмосфера, литосфера, гидросфера) қиылысып, ортасында биосфера жарқырап тұр.	Бұл төрт сфера бір-бірімен тығыз байланысты. Олардың қиылысында тіршілік – биосфера – орналасады.

ЖИ видео генераторына арналған промпт (ағылшынша):

A 60–80 second animated educational video for 8-year-old children about the four spheres of Earth. Style: friendly 2D cartoon, soft nature colors. Scene sequence: 1. Planet Earth slowly rotating, seen from space. 2. A thin glowing transparent air layer surrounds the planet, clouds moving. 3. Mountains, plains, desert and the sea floor appear as a solid rocky layer. 4. Ocean, sea, river and lake water ripple across the surface. 5. Geese flying, horses running, an underwater world, and people walking on land. 6. Three overlapping circles (air, solid ground, water) glow, with a green circle of life shining at their intersection. Color palette: #64B5F6, #8D6E63, #4FC3F7, #66BB6A.

Меңгеру картасы

Тапсырмаларды орындаған сайын білім бірліктерінің меңгерілу деңгейі жаңарады.

Меңгерді

Ішінара

Тексерілмеген

Қате түсінік

0 / 12

меңгерілген бірлік

Әр бірлікті тексеретін тапсырмалар (content.md бойынша)

Деңгей	Түсі	Шарты
Меңгерді	Жасыл	Байланысты тапсырмалардың барлығы дұрыс
Ішінара	Сары	Бір бөлігі дұрыс, бір бөлігі қате
Тексерілмеген	Сұр	Бірлікке байланысты тапсырма орындалмаған
Қате түсінік бар	Қызыл	Барлық байланысты тапсырмалар қате

Бірлік	Тексеретін тапсырмалар
Б1	Тест №1, Тест №6
Б2	Тест №1, Себеп-салдар тізбегі, Зерттеу тапсырмасы
Б3	Тест №2, «Дұрыс/бұрыс» №2, Ойын «Сфераны тап!», Себеп-салдар тізбегі, Зерттеу тапсырмасы
Б4	Тест №2
Б5	Тест №3, Тест №7, Ойын «Сфераны тап!», Себеп-салдар тізбегі, Зерттеу тапсырмасы
Б6	Тест №3, «Дұрыс/бұрыс» №3
Б7	Тест №3
Б8	Тест №4, Тест №7, Ойын «Сфераны тап!», Себеп-салдар тізбегі, Зерттеу тапсырмасы
Б9	Тест №4, «Дұрыс/бұрыс» №4
Б10	Тест №5, «Дұрыс/бұрыс» №5, Ойын «Сфераны тап!», Себеп-салдар тізбегі, Зерттеу тапсырмасы
Б11	Тест №6
Б12	Тест №7

Мұғалімге

Сабақ туралы

Пән: Жаратылыстану · 3-сынып
Бөлім: Жер және ғарыш (2-кітап, 2-бөлім)
Тақырып: Жер сфералары дегеніміз не?
Оқулық беттері: 18–19
Оқу мақсаттары: расталмаған — ресми бағдарламадағы коды анықталмады