Жаратылыстану · 3-сынып · Жануарлар (1-кітап, 2-бөлім)
Бірліктер тізіміндегі жолды бассаң, мәтінде сәйкес сөйлем ерекшеленеді.
Жануарлар өсімдіктер сияқты Жер шарының барлық аймағында тіршілік етеді. Мекендейтін жеріне қарай жануарларды орман, тау, суқойма, ашық кеңістік: шөл, шөлейт, дала, саванна жануарларына бөлуге болады.
Жануарлардың басым көбі орманды мекен етеді. Орманға джунгли, тайга және басқалар жатады. Орманның орналасқан жеріне байланысты оны аю, бұлан, жалқауаң, маймыл мекендеуі мүмкін.
Тау — жер бетінің биік бөлігі. Тауды ілбіс, арқар, қыран мекендейді.
Суқоймаларға мұхит, теңіз, өзен, бұлақ, тоған мен көл жатады. Суқоймаларда алуан түрлі жануарлар: дельфин, кит, кәмшат, құндыз, түрлі балық тіршілік етеді.
Арыстан, антилопа, дуадақ пен түрлі бунақденелілер ашық кеңістікте тіршілік етуге бейімделген. Ашық кеңістіктер — бұл дала, шалғын, шөл, шөлейт, саванналар. Онда ағаш, бұта сирек кездеседі, ал шөптесін өсімдіктің өсуі қосаяқ пен қарақұйрыққа қолайлы тіршілік ортасын жасайды.
Тастақты шөлдерді жылан, ал мұзды аймақтарды ақтүлкі, арктика қасқыры, солтүстік бұғысы мекендейді.
Жануарлар мұхит түбінде де тіршілік ете алады. Онда денесі жарық шығаратын балықтар мекендейді. «Жарқырауық шамдары» оларға бір-бірін тану не жемтігін өзіне тарту үшін қажет.
Түйінді бас — оған байланысты білім бірліктері көрсетіледі.
| Тақырып бөлігі | Тапсырмалар, ойындар | Бағалау, сызба, кесте | Видео/презентация |
|---|---|---|---|
| Орман мен тау жануарлары (Б2, Б3, Б4) | Тест №1, №2; «Дұрыс/бұрыс» №6; Ойын «Жануар және оның мекені» | Білім графы; Меңгеру картасы | Видео кадр 1–3 |
| Суқойма мен ашық кеңістік жануарлары (Б5, Б6, Б7, Б8, Б9) | Тест №3, №4, №5; «Дұрыс/бұрыс» №2, №3; Ойын; Себеп-салдар тізбегі | Сызба: тіршілік орталары | Видео кадр 4–5 |
| Тастақты шөл, мұзды аймақ, мұхит түбі (Б10, Б11, Б13) | Тест №6, №7; Ойын | Меңгеру картасы | Видео кадр 6–7 |
| Топтастыру және қате түсініктер (Б1, Б12, Б14, Б15) | «Дұрыс/бұрыс» №1, №4, №5 | Меңгеру картасы: қызыл белгі | Видео кадр 8 |
Ойын шарты: Жануарды ол мекендейтін жермен сәйкестендір.
Карточканы таңда, содан кейін оны дұрыс бағанға жібер.
Қадамдарды ↑ ↓ батырмаларымен дұрыс ретке қой.
Тақырыбы: Жануарлар мекен ететін жерлерді (тундра, дала, шөл, орман, шалғын, саванна, тау) салыстыру және топтастыру (оқулықтағы «Зертте» тапсырмасы бойынша).
Болжам: Мекен ететін жеріне қарай жануарларды бірнеше топқа біріктіруге болады.
Зерттеу жоспары:
Күтілетін нәтиже (үлгі): (оқулықта жоқ, қосымша ақпарат негізінде толтырылады)
| Топ атауы | Оған жататын жерлер |
|---|---|
| Орман | Джунгли, тайга |
| Тау | Таулы аймақтар |
| Суқойма | Мұхит, теңіз, өзен, көл |
| Ашық кеңістік | Дала, шалғын, шөл, шөлейт, саванна |
| Мұзды аймақ | Тундра, мұзды жазықтар |
| Мысал | Ақпарат көзі түрі |
|---|---|
| Оқулықтағы «Алуан түрлі жануарлар» мәтіні | Оқулық |
| Теледидардан көрген жабайы табиғат туралы хабар | Видео/Телебағдарлама |
| Мұғалімнің тау жануарлары туралы айтқаны | Ересектен сұрау |
| Кітапханадан алынған «Жер шары жануарлары» энциклопедиясы | Энциклопедия |
Ұзақтығы: 80–90 секунд Форматы: ЖИ көмегімен жасалатын 2D мультфильм Тілі: Қазақша (дикторлық мәтін)
Жануарлар қайда тіршілік етеді?
| Кадр | Уақыт | Сурет сипаттамасы | Дикторлық мәтін |
|---|---|---|---|
| 1 | 0:00–0:10 | Жер шары айналады, оның үстінде орман, тау, дала және теңіз көрінеді. | Жануарлар өсімдіктер сияқты Жер шарының барлық аймағында тіршілік етеді. |
| 2 | 0:10–0:20 | Тропикалық орман. Ағаштар арасында аю, бұлан және маймыл көрінеді. | Жануарлардың басым көбі орманды мекендейді. Мұнда аю, бұлан, жалқауаң, маймыл сияқты жануарлар тіршілік етеді. |
| 3 | 0:20–0:30 | Биік тау шыңдары. Таста ілбіс пен арқар тұр, аспанда қыран қалықтап ұшып жүр. | Тау — жер бетінің биік бөлігі. Оны ілбіс, арқар және қыран мекендейді. |
| 4 | 0:30–0:40 | Мұхит, өзен және көл. Дельфин судан секіреді, құндыз жағада жүзеді. | Мұхит, теңіз, өзен және көл сияқты суқоймаларда дельфин, кит, кәмшат, құндыз және түрлі балықтар тіршілік етеді. |
| 5 | 0:40–0:50 | Кең дала мен саванна. Арыстан мен антилопа жүгіреді, дуадақ ұшады. | Дала, шалғын, шөл, шөлейт, саванна сияқты ашық кеңістікте арыстан, антилопа, дуадақ және бунақденелілер тіршілік етуге бейімделген. |
| 6 | 0:50–1:05 | Тастақты шөл, жылан жорғалап барады; экран мұзды аймаққа ауысады, ақтүлкі мен солтүстік бұғысы көрінеді. | Тастақты шөлдерді жылан, ал мұзды аймақтарды ақтүлкі, арктика қасқыры және солтүстік бұғысы мекендейді. |
| 7 | 1:05–1:20 | Терең мұхит түбі, қараңғы су астында жарық шығаратын балықтар жүзіп жүр. | Жануарлар мұхит түбінде де тіршілік етеді. Олардың денесі шығаратын жарық бір-бірін тануға немесе жемтігін тартуға көмектеседі. |
| 8 | 1:20–1:30 | Экранда карта пайда болады, онда орман, тау, суқойма және ашық кеңістік деген төрт белгі жанады. | Мекендейтін жеріне қарай жануарларды орман, тау, суқойма және ашық кеңістік жануарларына бөлуге болады. |
ЖИ видео генераторына арналған промпт (ағылшынша):
Тапсырмаларды орындаған сайын білім бірліктерінің меңгерілу деңгейі жаңарады.
| Деңгей | Түсі | Шарты |
|---|---|---|
| Меңгерді | Жасыл | Байланысты тапсырмалардың барлығы дұрыс |
| Ішінара | Сары | Бір бөлігі дұрыс, бір бөлігі қате |
| Тексерілмеген | Сұр | Бірлікке байланысты тапсырма орындалмаған |
| Қате түсінік бар | Қызыл | Барлық байланысты тапсырмалар қате |
| Бірлік | Тексеретін тапсырмалар |
|---|---|
| Б1 | «Дұрыс/бұрыс» №1 |
| Б2 | Тест №1, Ойын «Жануар және оның мекені» |
| Б3 | «Дұрыс/бұрыс» №6 |
| Б4 | Тест №2, Ойын «Жануар және оның мекені» |
| Б5 | «Дұрыс/бұрыс» №2 |
| Б6 | Тест №3, Ойын «Жануар және оның мекені» |
| Б7 | Тест №4, «Дұрыс/бұрыс» №3, Себеп-салдар тізбегі, Зерттеу тапсырмасы |
| Б8 | Тест №4, Ойын «Жануар және оның мекені», Себеп-салдар тізбегі |
| Б9 | Тест №5, Себеп-салдар тізбегі |
| Б10 | Тест №6, Ойын «Жануар және оның мекені» |
| Б11 | Тест №6, Ойын «Жануар және оның мекені» |
| Б12 | «Дұрыс/бұрыс» №4, Зерттеу тапсырмасы |
| Б13 | Тест №7 |
| Б14 | Тест №7 |
| Б15 | «Дұрыс/бұрыс» №5 |