Жаратылыстану · 3-сынып · Заттар және олардың қасиеттері. Ауа мен су (1-кітап, 4-бөлім)
Бірліктер тізіміндегі жолды бассаң, мәтінде сәйкес сөйлем ерекшеленеді.
Бізді қоршаған барлық нысан дене деп аталады. Дене заттан құралады.
Бізді қоршаған әлемде алуан түрлі зат бар. Олардың көбі табиғатта дайын күйінде кездеседі. Мұндай заттар табиғи деп аталады. Мысалы, су, ағаш, тұз, алтын. Кейбір заттарды адам өзі де жасай алады. Оларды жасанды заттар деп атайды. Жасанды заттарға пластмасса, резеңке, шыны, синтепон жатады.
Адам жасанды заттардың сапасын табиғи заттарға барынша жақындатуға тырысады. Сондықтан ғылымның бұл саласындағы зерттеулер жалғасып, жаңалықтар әлі де ашылады.
Алмаз – табиғатта кездесетін ең қатты зат. Одан әдемі әшекей бұйым – гауһартас жасайды.
Түйінді бас — оған байланысты білім бірліктері көрсетіледі.
| Тақырып бөлігі | Тапсырмалар, ойындар | Бағалау, сызба, кесте | Видео/презентация |
|---|---|---|---|
| Дене және зат (Б1, Б2, Б12) | Тест №1; «Дұрыс/бұрыс» №1, №2 | Білім графы; Меңгеру картасы | Видео кадр 1–2 |
| Табиғи және жасанды заттар (Б3, Б4, Б5, Б6, Б11) | Тест №2, №3; Ойын «Табиғи және жасанды заттарды ажырат»; «Дұрыс/бұрыс» №3, №4 | Сызба: заттар түрлері | Видео кадр 3–5 |
| Жасанды заттардың сапасы мен зерттеулер (Б7, Б8) | Тест №4; Себеп-салдар тізбегі | Меңгеру картасы | Видео кадр 6 |
| Алмаз және гауһартас (Б9, Б10) | Тест №5, №6; Зерттеу тапсырмасы | Меңгеру картасы | Видео кадр 7 |
Ойын шарты: Заттарды табиғи немесе жасанды екеніне қарай сәйкес бағанға орналастыр.
Карточканы таңда, содан кейін оны дұрыс бағанға жібер.
Қадамдарды ↑ ↓ батырмаларымен дұрыс ретке қой.
Тақырыбы: Дене қандай заттардан құралуы мүмкін? (оқулықтағы «Зертте» айдары бойынша)
Болжам: Бір ғана дене әртүрлі заттардан жасалуы мүмкін.
Зерттеу жоспары:
Күтілетін нәтиже (үлгі): (оқулықта жоқ, сурет бойынша)
| Дене | Қандай заттан жасалған? | Заттың түрі |
|---|---|---|
| Сызғыш | Ағаш | Табиғи |
| Сызғыш | Пластмасса | Жасанды |
| Қасық | Ағаш | Табиғи |
| Қасық | Пластмасса | Жасанды |
| Мысал | Ақпарат көзі түрі |
|---|---|
| Оқулықтағы «Жасанды заттар» туралы мәтін | Оқулық |
| Заттардың қасиеттері туралы ғылыми бағдарлама | Видео/Телебағдарлама |
| Мұғалімнің алмаз туралы айтқаны | Ересектен сұрау |
| Ғаламтордан табылған гауһартас суреті | Ғаламтор |
Ұзақтығы: 60 секунд Форматы: ЖИ көмегімен жасалатын 2D мультфильм Тілі: Қазақша (дикторлық мәтін)
| Кадр | Уақыт | Сурет сипаттамасы | Дикторлық мәтін |
|---|---|---|---|
| 1 | 0:00–0:10 | Бөлме ішіндегі әртүрлі нысандар (үстел, кітап, доп) көрсетіледі. | Бізді қоршаған барлық нысан дене деп аталады. Ал дене заттан құралады. |
| 2 | 0:10–0:20 | Үстелдің жанында ағаш діңі және тақтай пайда болады. | Бізді қоршаған әлемде алуан түрлі зат бар. Олардың көбі табиғатта дайын күйінде кездеседі. |
| 3 | 0:20–0:30 | Табиғат көрінісі: өзен (су), орман (ағаш), тау (алтын, тұз). | Мұндай заттар табиғи деп аталады. Мысалы: су, ағаш, тұз, алтын. |
| 4 | 0:30–0:40 | Зауыт іші. Адамдар пластмасса бөтелкелер мен шыны стақандар жасап жатыр. | Кейбір заттарды адам өзі де жасай алады. Оларды жасанды заттар деп атайды. |
| 5 | 0:40–0:50 | Пластмассадан, резеңкеден және шыныдан жасалған денелер көрсетіледі. | Жасанды заттарға пластмасса, резеңке, шыны және синтепон жатады. |
| 6 | 0:50–0:55 | Ғалым зертханада жаңа зат ойлап тауып жатыр. | Адам жасанды заттардың сапасын табиғи заттарға барынша жақындатуға тырысады. Сондықтан жаңалықтар әлі де ашылады. |
| 7 | 0:55–1:00 | Табиғаттағы жарқыраған алмаз тасы және одан жасалған гауһартас әшекейі. | Алмаз – табиғатта кездесетін ең қатты зат. Одан әдемі гауһартас жасайды. |
ЖИ видео генераторына арналған промпт (ағылшынша):
Тапсырмаларды орындаған сайын білім бірліктерінің меңгерілу деңгейі жаңарады.
| Деңгей | Түсі | Шарты |
|---|---|---|
| Меңгерді | Жасыл | Байланысты тапсырмалардың барлығы дұрыс |
| Ішінара | Сары | Бір бөлігі дұрыс, бір бөлігі қате |
| Тексерілмеген | Сұр | Бірлікке байланысты тапсырма орындалмаған |
| Қате түсінік бар | Қызыл | Барлық байланысты тапсырмалар қате |
| Бірлік | Тексеретін тапсырмалар |
|---|---|
| Б1 | Тест №1, «Дұрыс/бұрыс» №1, Зерттеу тапсырмасы |
| Б2 | Тест №1, Зерттеу тапсырмасы |
| Б3 | Тест №2 |
| Б4 | Тест №3, Ойын «Табиғи және жасанды заттарды ажырат» |
| Б5 | Тест №2 |
| Б6 | Тест №3, Ойын «Табиғи және жасанды заттарды ажырат» |
| Б7 | Тест №4, «Дұрыс/бұрыс» №4, Себеп-салдар тізбегі |
| Б8 | Себеп-салдар тізбегі |
| Б9 | Тест №5, «Дұрыс/бұрыс» №5 |
| Б10 | Тест №6 |
| Б11 | Тест №2, «Дұрыс/бұрыс» №3 |
| Б12 | Тест №1, «Дұрыс/бұрыс» №2 |