Жаратылыстану · 3-сынып · Заттар және олардың қасиеттері. Табиғат ресурстары (2-кітап, 1-бөлім)
Бірліктер тізіміндегі жолды бассаң, мәтінде сәйкес сөйлем ерекшеленеді.
Топырақ — жердің үстіңгі қабаты. Онда әртүрлі жануар: шұбалшын, өрмекші, түрлі бунақденелілер, мысалы, құмырсқа мен қоңыздар тіршілік етеді. Топырақ астынан қазылған індерді сарышұнақ, көртышқан және басқа да ін қазатын жануарлар паналайды. Жануарлар топырақты әртүрлі пайдаланады: кейбірі онда тұрақты түрде тіршілік етеді, кейбірі қыстайды немесе ыстықтан, жауынан тығылады, кейбірі жұмыртқа салады.
Топырақ өсімдік тамырларын қоректік заттармен, сумен қамтамасыз ете отырып, олардың өсуіне жағдай жасайды. Адам да барлық азық-түлікті топырақтың арқасында алады.
Бір шөкім топырақта миллиардқа жуық микроб бар.
Топырақтың өсімдік тіршілігі үшін маңызы зор. Ол көптеген жануарға баспана болады әрі адамның азық-түлік өндіруіне мүмкіндік береді.
Түйінді бас — оған байланысты білім бірліктері көрсетіледі.
| Тақырып бөлігі | Тапсырмалар, ойындар | Бағалау, сызба, кесте | Видео/презентация |
|---|---|---|---|
| Топырақ және онда тіршілік ететін жануарлар (Б1, Б2, Б3, Б4) | Тест №1, №2, №3, №4; Ойын «Жануар топырақты қалай пайдаланады?»; «Дұрыс/бұрыс» №1, №3 | Білім графы; Меңгеру картасы | Видео кадр 1–4 |
| Топырақ, өсімдік және адам (Б5, Б6, Б7, Б9) | Тест №5, №6, №9; Себеп-салдар тізбегі | Меңгеру картасы | Видео кадр 5–6 |
| Топырақтың құрамы мен маңызы (Б8, Б10) | Тест №7; «Дұрыс/бұрыс» №5, №6; Зерттеу тапсырмасы | Зерттеу кестесі | Видео кадр 7–8 |
| Қате түсініктер (Б11, Б12) | Тест №8, №9; «Дұрыс/бұрыс» №2, №4 | Меңгеру картасы: қызыл белгі | — |
Ойын шарты: Жануарды оның топырақты пайдалану тәсілімен сәйкестендір.
Карточканы таңда, содан кейін оны дұрыс бағанға жібер.
Қадамдарды ↑ ↓ батырмаларымен дұрыс ретке қой.
Тақырыбы: Адам өмірінде топырақ қандай рөл атқарады? (оқулықтағы «Зертте» сұрағы бойынша)
Болжам: Топырақ адамға азық-түлік алу үшін де, көптеген жануарды паналау үшін де қажет.
Зерттеу жоспары:
Күтілетін нәтиже (үлгі): (оқулықта жоқ, қосымша ақпарат негізінде толтырылады)
| Азық-түлік | Топырақпен байланысы |
|---|---|
| Нан | Бидай топырақта өседі |
| Көкөніс | Тікелей топырақта өседі |
| Алма | Алма ағашы топырақта өседі |
| Сүт | Сиыр топырақта өскен шөппен қоректенеді |
Қорытынды: өз бақылауың мен сұхбатың бойынша топырақтың адам өміріндегі рөлі туралы қорытынды жаз.
| Мысал | Ақпарат көзі түрі |
|---|---|
| Оқулықтағы топырақ туралы мәтін | Оқулық |
| Ересектен топырақтың пайдасы туралы сұрау | Ересектен сұрау |
| Лупамен топырақтағы жәндіктерді бақылау | Тәжірибе/бақылау |
| Топырақ туралы деректі бейнежазба көру | Видео |
Ұзақтығы: 60–90 секунд Форматы: ЖИ көмегімен жасалатын 2D мультфильм Тілі: Қазақша (дикторлық мәтін)
Топырақ не үшін қажет?
| Кадр | Уақыт | Сурет сипаттамасы | Дикторлық мәтін |
|---|---|---|---|
| 1 | 0:00–0:10 | Ауылдағы егістік маңында Негеш пен Эврика тұр. Негеш лупамен жердегі жәндіктерді қарап отыр. | Топырақ — жердің үстіңгі қабаты. Онда көптеген тіршілік иесі өмір сүреді. |
| 2 | 0:10–0:20 | Лупа арқылы жақыннан шұбалшын, өрмекші, құмырсқа мен қоңыз топырақта қозғалып жүргені көрінеді. | Топырақта шұбалшын, өрмекші, құмырсқа мен қоңыз сияқты жәндіктер тіршілік етеді. |
| 3 | 0:20–0:30 | Жер бетіндегі ін аузынан сарышұнақ пен көртышқан көрінеді де, ішке кіріп кетеді. | Ал сарышұнақ пен көртышқан топырақ астынан ін қазып, сонда паналайды. |
| 4 | 0:30–0:40 | Топырақ астында бір жануар ұйықтап жатыр, бірі жаңбырдан тығылып тұр, бірі жұмыртқа салып жатыр. | Жануарлар топырақты әртүрлі пайдаланады: біреуі тұрақты тіршілік етеді, біреуі қыстайды немесе ыстық пен жаңбырдан тығылады, ал біреуі жұмыртқа салады. |
| 5 | 0:40–0:50 | Топырақ астында өсімдік тамыры көрінеді, оған қоректік заттар мен су сіңіп жатыр, өсімдік жоғары қарай өсіп жатыр. | Топырақ өсімдік тамырын қоректік заттар мен сумен қамтамасыз етіп, оның өсуіне жағдай жасайды. |
| 6 | 0:50–1:00 | Негеш пен Эврика табиғат аясында: Негеш себеттегі нан, сүт, көкөністерді ұстап отыр, Эврика алма теріп жүр, фонда сиырлар жайылып жүр. | Ал адам да барлық азық-түлікті топырақтың арқасында алады. |
| 7 | 1:00–1:10 | Топырақ жақыннан көрсетіледі, ішінде миллиондаған кішкентай жарқыраған нүктелер бейнеленеді. | Бір шөкім топырақта миллиардқа жуық микроб бар екенін білуші ме едің? |
| 8 | 1:10–1:20 | Топырақ, оның үстінде өсімдіктер, жануарлар және адам бейнеленген тұтас көрініс. | Топырақтың өсімдік тіршілігі үшін маңызы зор. Ол жануарға баспана болады әрі адамға азық-түлік береді. |
ЖИ видео генераторына арналған промпт (ағылшынша):
Тапсырмаларды орындаған сайын білім бірліктерінің меңгерілу деңгейі жаңарады.
| Деңгей | Түсі | Шарты |
|---|---|---|
| Меңгерді | Жасыл | Байланысты тапсырмалардың барлығы дұрыс |
| Ішінара | Сары | Бір бөлігі дұрыс, бір бөлігі қате |
| Тексерілмеген | Сұр | Бірлікке байланысты тапсырма орындалмаған |
| Қате түсінік бар | Қызыл | Барлық байланысты тапсырмалар қате |
| Бірлік | Тексеретін тапсырмалар |
|---|---|
| Б1 | Тест №1, «Дұрыс/бұрыс» №1 |
| Б2 | Тест №2, №8, Ойын «Жануар топырақты қалай пайдаланады?» |
| Б3 | Тест №2, №3, Ойын «Жануар топырақты қалай пайдаланады?», «Дұрыс/бұрыс» №3 |
| Б4 | Тест №4 |
| Б5 | Тест №5, №9, Себеп-салдар тізбегі |
| Б6 | Тест №5, Себеп-салдар тізбегі |
| Б7 | Тест №6, №9, Себеп-салдар тізбегі, Зерттеу тапсырмасы |
| Б8 | Тест №7, «Дұрыс/бұрыс» №5 |
| Б9 | Тест №5, Зерттеу тапсырмасы |
| Б10 | «Дұрыс/бұрыс» №6, Зерттеу тапсырмасы |
| Б11 | Тест №8, «Дұрыс/бұрыс» №2 |
| Б12 | Тест №9, «Дұрыс/бұрыс» №4 |