Жаратылыстану · 3-сынып · Заттар және олардың қасиеттері. Ауа мен су (1-кітап, 4-бөлім)
Бірліктер тізіміндегі жолды бассаң, мәтінде сәйкес сөйлем ерекшеленеді.
Судың түсі де, иісі де жоқ. Ол мұз күйде де, бу күйде де кездеседі (оқулықтағы жұмбақ бойынша). Мұхит, теңіз, өзен мен көлдер, тіпті мұзтаулар да судан құралады. Су ауада бу, қар қиыршығы не су тамшысы түрінде кездеседі. Жер астында да мол су жиналған. Сонымен қатар, өсімдік бөліктерінің барлығында да су бар.
Су көздеріне мұхит, теңіз, өзен, көл, құдық, арық, бұлақ, жылға жатады (сурет және тапсырма бойынша).
Теңіз суы ащы, ішуге жарамайды. Жер бетінде тұщы су ащы суға қарағанда өте аз кездеседі.
Балқаш – Қазақстандағы ең үлкен көл. Балқаш көлі ерекше. Себебі оның шығыс бөлігінің суы ащы, батыс бөлігінің суы тұщы. Оларды жіңішке Ұзынарал мойнағы бөліп тұрады. Сол себепті екі түрлі су бір-бірімен араласпайды.
Түйінді бас — оған байланысты білім бірліктері көрсетіледі.
| Тақырып бөлігі | Тапсырмалар, ойындар | Бағалау, сызба, кесте | Видео/презентация |
|---|---|---|---|
| Табиғаттағы су (Б1, Б2, Б3, Б4, Б10) | Тест №1, №2; Ойын «Су қайда кездеседі?» | Сызба: Су көздері | Видео кадр 1–3 |
| Тұщы және ащы су (Б5, Б6) | Тест №3, №4; «Дұрыс/бұрыс» №1, №2 | Білім графы | Видео кадр 4 |
| Балқаш көлі (Б7, Б8, Б9) | Тест №5, №6; Себеп-салдар тізбегі | Меңгеру картасы | Видео кадр 5–6 |
| Қате түсініктер (Б11, Б12) | Тест №7; «Дұрыс/бұрыс» №3, №4 | Меңгеру картасы: қызыл белгі | — |
Ойын шарты: Берілген су көздерін немесе құбылыстарды дұрыс бағанға орналастыр (Жер бетіндегі су көздері / Ауадағы су).
Карточканы таңда, содан кейін оны дұрыс бағанға жібер.
Қадамдарды ↑ ↓ батырмаларымен дұрыс ретке қой.
Тақырыбы: Еліміздің аумағында қандай суқоймалар бар? (оқулықтағы «Зертте» тапсырмасы бойынша)
Мақсаты: Қазақстанның картасынан түрлі суқоймаларды тауып, олардың атауларын жазу.
Күтілетін нәтиже (үлгі): (оқулықта жоқ, қосымша ақпарат негізінде толтырылады)
| Суқойма түрі | Мысалдар (Қазақстандағы) |
|---|---|
| Көл | Балқаш көлі, Алакөл, Зайсан көлі |
| Теңіз | Каспий теңізі, Арал теңізі |
| Өзен | Ертіс өзені, Сырдария, Іле өзені |
| Бөген | Қапшағай бөгені, Бұқтырма бөгені |
| Мысал | Ақпарат көзі түрі |
|---|---|
| Оқулықтағы Балқаш көлі туралы мәтінді оқу | Оқулық |
| Қазақстанның физикалық картасынан өзендерді іздеу | Карта |
| Ғарыштан түсірілген Балқаш көлінің суретін көру | Фотосурет / Ғаламтор |
| Мұғалімнен мұзтаулар туралы сұрап білу | Ересектен сұрау |
Ұзақтығы: 50–60 секунд Форматы: ЖИ көмегімен жасалатын 2D анимация Тілі: Қазақша (дикторлық мәтін)
Суды қайдан таба аламыз?
| Кадр | Уақыт | Сурет сипаттамасы | Дикторлық мәтін |
|---|---|---|---|
| 1 | 0:00–0:10 | Ғаламшарымыздың ғарыштан көрінісі. Көп бөлігі көк түсті (мұхиттар). Кадр жақындап, теңіз бен толқындар көрінеді. | Біздің Жер шарында су өте көп. Мұхит, теңіз, өзен мен көлдер, тіпті мұзтаулар да судан тұрады. |
| 2 | 0:10–0:20 | Тау басындағы қар мен мұздықтар, аспандағы бұлттар, жаңбыр тамшылары. | Су ауада бу, қар қиыршығы немесе су тамшысы түрінде де кездеседі. Ол барлық жерде бар! |
| 3 | 0:20–0:30 | Топырақ кесіндісі, жер астындағы су ағындары мен бұлақтың көзі көрінеді. Сосын ағаштың тамыры су ішіп тұр. | Жер астында да мол су жиналған. Ал жер бетінде өсімдік бөліктерінің барлығында да су болады. |
| 4 | 0:30–0:40 | Бала теңіз суын ішейін деп ұнамай қалады. Қасында кішкентай құмырада тұщы су тұр. | Бірақ теңіз суы ащы, оны ішуге болмайды. Жер бетінде ішуге жарамды тұщы су өте аз кездеседі. |
| 5 | 0:40–0:50 | Қазақстан картасы. Балқаш көлі жақындайды. Ортасындағы жіңішке жер көрсетіледі (Ұзынарал мойнағы). | Қазақстандағы ең үлкен көл – Балқаш. Ол өте ерекше. |
| 6 | 0:50–1:00 | Балқаштың бір жағы ашық көк (тұщы), екінші жағы күңгірттеу (ащы) болып бөлініп тұрады. | Оның батыс жағындағы су тұщы, ал шығысында – ащы. Екі түрлі суды жіңішке мойнақ бөліп тұратындықтан, олар араласпайды. |
Тапсырмаларды орындаған сайын білім бірліктерінің меңгерілу деңгейі жаңарады.
| Бірлік | Тексеретін тапсырмалар |
|---|---|
| Б1 | Тест №7, Ойын «Су қайда кездеседі?» |
| Б2 | Тест №1, Ойын «Су қайда кездеседі?» |
| Б3 | Тест №7, «Дұрыс/бұрыс» №4 |
| Б4 | Тест №2, Ойын «Су қайда кездеседі?» |
| Б5 | Тест №3, «Дұрыс/бұрыс» №1 |
| Б6 | Тест №4 |
| Б7 | Тест №5, «Дұрыс/бұрыс» №5 |
| Б8 | Тест №5, Себеп-салдар тізбегі |
| Б9 | Тест №6, Себеп-салдар тізбегі |
| Б10 | Ойын «Су қайда кездеседі?» |
| Б11 | Тест №4, «Дұрыс/бұрыс» №2 |
| Б12 | Тест №1, «Дұрыс/бұрыс» №3 |