Өкпені шынықтыру

Оқу мәтіні

Бірліктер тізіміндегі жолды бассаң, мәтінде сәйкес сөйлем ерекшеленеді.

Терең тыныс алу – әркімнің өзіне ғана тән ерекшелік. Әр адамның өзіндік тыныс алу ырғағы болады.

Адамның тыныс алу жиілігі денеге түсірген күшке байланысты. Денені шынықтыру және спортпен айналысу тыныс алу сапасын жақсартады. Адам ағзасы оттек тапшылығын сезінгенде тыныс алу жиілігі артады.

Алақанды кеуде тұсына қойып, 1 минут ішінде неше рет тыныс алғанды санау арқылы тыныс алу жиілігін есептеуге болады (оқулықтағы зерттеу сұрағы бойынша).

Марафоншылар алысқа жүгіруге мүмкіндік беретін арнайы тыныс ырғағын қалыптастырады. Олар әр екі қадам сайын демін ішке тартып, келесі екі қадам аттағанда демін сыртқа шығарады.

Білім бірліктері

Б1факт Терең тыныс алу – әркімнің өзіне ғана тән ерекшелік.
Б2факт Әр адамның өзіндік тыныс алу ырғағы болады.
Б3себеп-салдар Адамның тыныс алу жиілігі денеге түсірген күшке байланысты өзгереді.
Б4себеп-салдар Денені шынықтыру және спортпен айналысу тыныс алу сапасын жақсартады.
Б5себеп-салдар Адам ағзасы оттек тапшылығын сезінгенде тыныс алу жиілігі артады.
Б6факт Алақанды кеудеге қойып, 1 минуттағы тыныс алуды санау арқылы тыныс алу жиілігін есептеуге болады.
Б7факт Марафоншылар алысқа жүгіру үшін арнайы тыныс ырғағын қалыптастырады.
Б8факт Марафоншылар әр екі қадам сайын демін ішке тартып, келесі екі қадамда демін сыртқа шығарады.
Б9қате түсінік «Денені шынықтырғанда тыныс алу жиілігі өзгермейді» — бұл қате.
Б10қате түсінік «Барлық адамдар бірдей ырғақпен тыныс алады» — бұл қате.

Білім графы

Түйінді бас — оған байланысты білім бірліктері көрсетіледі.

Медиаконтент

Медиаконтент кестесі

Тақырып бөлігі	Тапсырмалар, ойындар	Бағалау, сызба, кесте	Видео/презентация
Тыныс алу ырғағы (Б1, Б2, Б7, Б8)	Тест №1, №5; «Дұрыс/бұрыс» №2, №4	Білім графы; Меңгеру картасы	Видео кадр 1, 5, 6
Дене күші және тыныс алу жиілігі (Б3, Б4, Б5, Б6)	Тест №2, №3, №4; Ойын «Тыныс алуға не әсер етеді?»; Себеп-салдар тізбегі; Зерттеу тапсырмасы	Сызба: тыныс алуға әсер ететін факторлар	Видео кадр 2, 3, 4, 7
Қате түсініктер (Б9, Б10)	Тест №6; «Дұрыс/бұрыс» №3	Меңгеру картасы: қызыл белгі	—

Тест тапсырмалары

Б1Б2

1. Адамдардың тыныс алуы туралы қай тұжырым дұрыс?

Терең тыныс алу – әркімнің өзіне ғана тән ерекшелік. Әр адамның өзіндік тыныс алу ырғағы болады.

Барлық адамдардың тыныс алуы бірдей емес. Әр адамның өзіне тән тыныс алу ырғағы болады.

Б4Б9

2. Спортпен айналысу тыныс алуға қалай әсер етеді?

Денені шынықтыру және спортпен айналысу тыныс алу сапасын жақсартады.

Спорт тыныс алуға жаман әсер етпейді немесе әсерсіз болмайды, ол тыныс алу сапасын жақсартады.

Б3Б5

3. Тыныс алу жиілігі қашан артады?

Денеге түскен күшке байланысты және ағза оттек тапшылығын сезінгенде тыныс алу жиілігі артады.

Қозғалмай отырғанда немесе ұйықтағанда тыныс алу жиілігі артпайды, керісінше денеге күш түскенде артады.

Б6

4. Тыныс алу жиілігін қалай есептеуге болады?

Алақанды кеуде тұсына қойып, 1 минут ішіндегі тыныс алу санын санау арқылы жиілікті есептеуге болады.

Тыныс алу жиілігін есептеу үшін 1 минут ішінде неше рет тыныс алғаныңды санау қажет.

Б7Б8

5. Марафоншылар алысқа жүгіру үшін не істейді?

Марафоншылар алысқа жүгіру үшін әр екі қадам сайын демін ішке тартып, келесі екі қадам аттағанда сыртқа шығарады.

Марафоншылар тыныс алмай жүгіре алмайды. Олар арнайы тыныс ырғағын қалыптастырады.

Б10Б2

6. «Барлық адамдар бірдей ырғақпен тыныс алады». Бұл тұжырым дұрыс па?

Әр адамның өзіндік тыныс алу ырғағы болады, терең тыныс алу – әркімнің өзіне ғана тән ерекшелік.

Адамдар бірдей тыныс алмайды, әркімнің тыныс алу ырғағы әртүрлі болады.

Ойын: «Тыныс алуға не әсер етеді?»

Б3Б4Б5Б6Б8

Ойын шарты: Тұжырымдарды дұрыс бағанмен сәйкестендір.

Карточканы таңда, содан кейін оны дұрыс бағанға жібер.

«Дұрыс па, бұрыс па?»

Б5

1. Адам ағзасы оттек тапшылығын сезінгенде тыныс алу жиілігі артады.

Б7

2. Марафоншыларда арнайы тыныс ырғағы болмайды.

Б9

3. Денені шынықтырғанда тыныс алу жиілігі өзгермейді.

Б2

4. Әр адамның өзіндік тыныс алу ырғағы болады.

Б6

5. Тыныс алу жиілігін 1 минут ішінде санау арқылы есептеуге болады.

Себеп-салдар тізбегі

Б4Б3Б5

Қадамдарды ↑ ↓ батырмаларымен дұрыс ретке қой.

Зерттеу тапсырмасы

Б3Б5Б6

Тақырыбы: Адамның тыныс алу жиілігі денеге түсірген күшке байланысты бола ма? (оқулықтағы «Зертте» тапсырмасы бойынша)

Болжам: Денеге күш түскен сайын адамның тыныс алу жиілігі артады.

Зерттеу жоспары:

Тыныштық күйде отырып, 1 минут ішіндегі тыныс алу жиілігін санау.
10 рет отырып-тұру жаттығуын жасау.
Жаттығудан кейін 1 минут ішіндегі тыныс алу жиілігін қайта санау.
Нәтижелерді салыстырып, кестеге жазу.

Күтілетін нәтиже (үлгі): (оқулықта жоқ, қосымша ақпарат негізінде толтырылады)

Күйі	1 минуттағы тыныс алу саны
Тыныштық күйде	15 рет
Жаттығудан кейін	25 рет

Ақпарат көзін анықта

Мысал	Ақпарат көзі түрі
Оқулықтағы марафоншылар туралы мәтін	Оқулық
Дене шынықтыру мұғалімінің тыныс алу туралы айтқаны	Ересектен сұрау
Интернеттен қаралған дұрыс тыныс алу жаттығулары	Ғаламтор
Тыныс алу жүйесі туралы телебағдарлама	Видео/Телебағдарлама

Видео сценарийі

Ұзақтығы: 60–90 секунд Форматы: ЖИ көмегімен жасалатын 2D мультфильм Тілі: Қазақша (дикторлық мәтін)

Мультфильм

Өкпені шынықтыру

Диктор мәтіні

Адамның тыныс алу жиілігі денеге түсірген күшке байланысты болатынын байқауға болады.
Ағзамыз оттек тапшылығын сезінген кезде, біздің тыныс алу жиілігіміз бірден артады.
Марафоншылар алысқа жүгіру үшін өздеріне тән арнайы тыныс алу ырғағын қалыптастырады.
Спортпен айналысу тыныс алуды жақсартады, ал физикалық жүктеме оның жиілігін өзгертеді.

Кадр	Уақыт	Сурет сипаттамасы	Дикторлық мәтін
1	0:00–0:10	Бала тыныштықта отыр. Оның кеудесі жаймен көтеріліп-басылады.	Терең тыныс алу – әркімнің өзіне ғана тән ерекшелік. Әр адамның өзіндік тыныс алу ырғағы болады.
2	0:10–0:20	Бала алақанын кеудесіне қойып сағатқа қарап отыр.	Тыныс алу жиілігін қалай есептеуге болады? Алақанды кеудеге қойып, 1 минут ішінде неше рет тыныс алғаныңды санауға болады.
3	0:20–0:30	Бала орнынан тұрып, отырып-тұру жаттығуын жасайды.	Адамның тыныс алу жиілігі денеге түсірген күшке байланысты.
4	0:30–0:40	Баланың тыныс алуы жиілейді. Экранда оттектің азайғаны көрсетіледі.	Адам ағзасы оттек тапшылығын сезінгенде тыныс алу жиілігі артады.
5	0:40–0:50	Жүгіріп келе жатқан марафоншылар көрінеді.	Марафоншылар алысқа жүгіру үшін арнайы тыныс ырғағын қалыптастырады.
6	0:50–1:00	Марафоншы екі қадам аттап дем алады, екі қадам аттап дем шығарады.	Олар әр екі қадам сайын демін ішке тартып, келесі екі қадам аттағанда демін сыртқа шығарады.
7	1:00–1:10	Спорт алаңында жаттығып жатқан оқушылар.	Денені шынықтыру және спортпен айналысу тыныс алу сапасын жақсартады!

ЖИ видео генераторына арналған промпт (ағылшынша):

A 60–70 second animated educational video for 8-year-old children about breathing and exercising. Style: friendly 2D cartoon. Scene sequence: 1. A child sitting calmly, chest rising and falling slowly. 2. The child puts a hand on the chest and looks at a clock. 3. The child stands up and does squats. 4. The child breathes faster; a graphic shows oxygen decreasing. 5. Marathon runners are running in a race. 6. A close-up of a marathon runner breathing in for two steps, and breathing out for two steps. 7. Children exercising and playing sports on a sports field. Color palette: #4CAF50, #2196F3, #FFC107, #FF5722.

Меңгеру картасы

Тапсырмаларды орындаған сайын білім бірліктерінің меңгерілу деңгейі жаңарады.

Меңгерді

Ішінара

Тексерілмеген

Қате түсінік

0 / 10

меңгерілген бірлік

Әр бірлікті тексеретін тапсырмалар (content.md бойынша)

Деңгей	Түсі	Шарты
Меңгерді	Жасыл	Байланысты тапсырмалардың барлығы дұрыс
Ішінара	Сары	Бір бөлігі дұрыс, бір бөлігі қате
Тексерілмеген	Сұр	Бірлікке байланысты тапсырма орындалмаған
Қате түсінік бар	Қызыл	Барлық байланысты тапсырмалар қате

Бірлік	Тексеретін тапсырмалар
Б1	Тест №1
Б2	Тест №1, Тест №6, «Дұрыс/бұрыс» №4
Б3	Тест №3, Ойын «Тыныс алуға не әсер етеді?», Себеп-салдар тізбегі, Зерттеу тапсырмасы
Б4	Тест №2, Ойын «Тыныс алуға не әсер етеді?», Себеп-салдар тізбегі
Б5	Тест №3, Ойын «Тыныс алуға не әсер етеді?», «Дұрыс/бұрыс» №1, Себеп-салдар тізбегі, Зерттеу тапсырмасы
Б6	Тест №4, Ойын «Тыныс алуға не әсер етеді?», «Дұрыс/бұрыс» №5, Зерттеу тапсырмасы
Б7	Тест №5, «Дұрыс/бұрыс» №2
Б8	Тест №5, Ойын «Тыныс алуға не әсер етеді?»
Б9	Тест №2, «Дұрыс/бұрыс» №3
Б10	Тест №6

Мұғалімге

Сабақ туралы

Пән: Жаратылыстану · 3-сынып
Бөлім: Адам (1-кітап, 3-бөлім)
Тақырып: Өкпені шынықтыру
Оқулық беттері: 58–59
Оқу мақсаты: 3.2.3.2 (расталмаған) — оқулық картасы бойынша, ресми бағдарламамен салыстырылмаған