Жаратылыстану · 3-сынып · Кіріспе (1-кітап)
Бірліктер тізіміндегі жолды бассаң, мәтінде сәйкес сөйлем ерекшеленеді.
Жаратылыстану сабағында біз болжам жасауды, ақпарат іздеп табуды, бақылау мен эксперимент жүргізуді үйренеміз.
Бақылау мен эксперимент – зерттеу жүргізудің екі тәсілі. Кейбір зерттеу жұмысында екі тәсіл қатар қолданылады.
Бақылау барысында зерттеуші затты, құбылысты, үдерісті тек бақылайды. Байқағанын қағазға түсіріп отырады.
Ал эксперимент арнайы ұйымдастырылады. Ол заттың не құбылыстың қасиетін зерттеу үшін, жасалған болжамның дұрыстығын тексеру үшін жүргізіледі. Зерттеуші эксперимент барысында міндетті түрде өлшеу жасайды.
Бақылау мен эксперимент жүргізу үшін жоспар құрылады, зерттеу сұрақтары анықталады, қажет ресурстар дайындалады, нәтижелерді тіркеу тәсілі таңдалады. Әр зерттеу жұмысының соңында қорытынды жасалады.
Зерттеу нәтижесін сурет, мәтін, кесте не диаграмма түрінде көрсетуге болады. Оны зерттеу мақсатына сәйкес таңдайды.
Түйінді бас — оған байланысты білім бірліктері көрсетіледі.
| Тақырып бөлігі | Тапсырмалар, ойындар | Бағалау, сызба, кесте | Видео/презентация |
|---|---|---|---|
| Біз не үйренеміз? (Б1) | Тест №7 | Меңгеру картасы | Видео кадр 1 |
| Бақылау және эксперимент (Б2–Б8, Б13) | Тест №1–№4; Ойын «Бақылау ма, эксперимент пе?»; «Дұрыс/бұрыс» №1–№3, №6 | Білім графы | Видео кадр 2–4 |
| Зерттеу кезеңдері және нәтиже (Б9–Б11, Б12) | Тест №5, №6; «Дұрыс/бұрыс» №4, №5; Зерттеу кезеңдерінің реті | Нәтижелер кестесі | Видео кадр 5–6 |
Ойын шарты: Жағдаятты оқып, бұл бақылау ма, әлде эксперимент пе — дұрыс бағанға орналастыр. Бақылауда зерттеуші тек қарап, байқағанын жазады; экспериментті арнайы ұйымдастырып, өлшеу жасайды. (Жағдаяттар оқулықтағы анықтама бойынша құрылған; 1–2-жағдаяттар — оқулық суреттері бойынша.)
Карточканы таңда, содан кейін оны дұрыс бағанға жібер.
Зерттеу кезеңдерінің реті: алдыңғы кезеңсіз келесісін бастауға болмайды.
Қадамдарды ↑ ↓ батырмаларымен дұрыс ретке қой.
Тақырыбы: Балмұздақты бөлме температурасында ерітпей қалай сақтауға болады? (оқулықтағы «Эксперимент кезеңдері» және «Құралдар» тапсырмалары бойынша)
Зерттеу сұрағы: Балмұздақ фольгаға оралғанда баяу ери ме, әлде сүлгіге оралғанда ма?
Болжам: «Мен балмұздақ ... оралғанда баяу ериді деп ойлаймын.» (оқушы өзі толтырады)
Құралдар (оқулықтағы сурет бойынша): фольга, сүлгі, сағат, дәптер, қалам, желдеткіш, кітап. Балмұздақтың орнына бірдей мұз кесектерін алуға болады (оқулықта жоқ, қосымша).
Зерттеу жоспары:
Нәтижелер кестесі (оқушы толтырады):
| Балмұздақ | Бастаған уақыт | Толық еріген уақыт |
|---|---|---|
| Ашық | ||
| Фольгаға оралған | ||
| Сүлгіге оралған |
Қорытынды: «Балмұздақ ... оралғанда баяу еріді. Менің болжамым расталды / расталмады.» (оқушы өзі толтырады)
| Мысал | Ақпарат көзі түрі |
|---|---|
| Оқулықтағы «Бақылау мен эксперимент – зерттеу жүргізудің екі тәсілі» деген мәтін | Оқулық |
| Кітапханадан алынған балалар энциклопедиясы | Энциклопедия |
| Ғаламтордан табылған балмұздақ туралы мақала | Ғаламтор |
| Мұғалімнен эксперимент қалай жүргізілетінін сұрау | Ересектен сұрау |
| Балмұздақтың еруін өз көзіңмен бақылау | Бақылау |
Ұзақтығы: 60–70 секунд Форматы: ЖИ көмегімен жасалатын 2D мультфильм Тілі: Қазақша (дикторлық мәтін)
| Кадр | Уақыт | Сурет сипаттамасы | Дикторлық мәтін |
|---|---|---|---|
| 1 | 0:00–0:10 | Балалар кітаптан, ғаламтордан ақпарат іздеп отыр; бір бала глобусқа шам жарығын түсіріп тұр. | Жаратылыстану сабағында біз болжам жасауды, ақпарат іздеп табуды, бақылау мен эксперимент жүргізуді үйренеміз! |
| 2 | 0:10–0:20 | Экран екіге бөлінеді: сол жақта «Бақылау» деген жазу мен лупа, оң жақта «Эксперимент» деген жазу мен сағат. | Бақылау мен эксперимент – зерттеу жүргізудің екі тәсілі. Кейде олар қатар қолданылады. |
| 3 | 0:20–0:32 | Қыз бен ұл балмұздақтың еруін қарап, дәптерге жазып отыр. | Бақылау барысында зерттеуші затты, құбылысты тек бақылайды және байқағанын қағазға түсіріп отырады. |
| 4 | 0:32–0:45 | Негеш балмұздақтарды фольгаға, сүлгіге орап, қасына сағат қояды. | Ал эксперимент арнайы ұйымдастырылады. Ол болжамның дұрыстығын тексеру үшін жүргізіледі. Эксперимент кезінде міндетті түрде өлшеу жасалады. |
| 5 | 0:45–0:55 | Дәптердегі жоспар, зерттеу сұрағы және құралдар тізімі бірінен соң бірі пайда болады. | Зерттеу үшін жоспар құрылады, зерттеу сұрақтары анықталады, қажет ресурстар дайындалады. |
| 6 | 0:55–1:08 | Дәптерде кесте мен диаграмма сызылады, соңында «Қорытынды» деген жазу шығады. | Нәтижені сурет, мәтін, кесте не диаграмма түрінде көрсетуге болады. Әр зерттеудің соңында қорытынды жасалады. Іске сәт! |
ЖИ видео генераторына арналған промпт (ағылшынша):
Тапсырмаларды орындаған сайын білім бірліктерінің меңгерілу деңгейі жаңарады.
| Деңгей | Түсі | Шарты |
|---|---|---|
| Меңгерді | Жасыл | Байланысты тапсырмалардың барлығы дұрыс |
| Ішінара | Сары | Бір бөлігі дұрыс, бір бөлігі қате |
| Тексерілмеген | Сұр | Бірлікке байланысты тапсырма орындалмаған |
| Қате түсінік бар | Қызыл | Барлық байланысты тапсырмалар қате |
| Бірлік | Тексеретін тапсырмалар |
|---|---|
| Б1 | Тест №7 |
| Б2 | Тест №1, «Дұрыс/бұрыс» №1 |
| Б3 | «Дұрыс/бұрыс» №2 |
| Б4 | Тест №2, Ойын «Бақылау ма, эксперимент пе?» |
| Б5 | Тест №2, «Дұрыс/бұрыс» №6 |
| Б6 | Тест №3, Ойын «Бақылау ма, эксперимент пе?» |
| Б7 | Тест №3, Зерттеу тапсырмасы |
| Б8 | Тест №4, Ойын «Бақылау ма, эксперимент пе?», Зерттеу кезеңдерінің реті, Зерттеу тапсырмасы |
| Б9 | Тест №5, Зерттеу кезеңдерінің реті, Зерттеу тапсырмасы |
| Б10 | Тест №6, «Дұрыс/бұрыс» №5, Зерттеу кезеңдерінің реті |
| Б11 | Тест №6, «Дұрыс/бұрыс» №4, Зерттеу кезеңдерінің реті |
| Б12 | Тест №4, «Дұрыс/бұрыс» №3 |
| Б13 | Тест №1, Ойын «Бақылау ма, эксперимент пе?» |