Жаратылыстану · 3-сынып · Табиғат физикасы. Жарық, дыбыс, электрлік, магниттілік (2-кітап, 4-бөлім)
Бірліктер тізіміндегі жолды бассаң, мәтінде сәйкес сөйлем ерекшеленеді.
Магниттің солтүстік және оңтүстік полюстері болады. Солтүстік полюсті «N» әрпімен белгілеп, көк түспен бояйды. Оңтүстік полюсті «S» әрпімен белгілеп, қызыл түспен бояйды. Полюсі бірдей магниттерді бір-біріне жақындатса, тебіледі, ал полюсі әртүрлі магниттер бір-біріне тартылады.
Құрамында темірі бар заттар жақсы магниттеледі. Заттар магниттік қасиетке ие болуы үшін не істеу керек? Ол үшін затты магнитке үйкеу керек, мысалы, қайшыны (оқулықтағы сурет бойынша).
Біздің ғаламшарымыздың қойнауында темір мол. Сондықтан ғаламшардың магниттік қасиеті күшті. Тіпті Жерді өте үлкен магнит деуге болады.
Адамдар көкжиек тұстарын анықтау үшін компасты қолданғанда, ол «жер» магнитінің солтүстік және оңтүстік полюстерін көрсетеді.
Түйінді бас — оған байланысты білім бірліктері көрсетіледі.
| Тақырып бөлігі | Тапсырмалар, ойындар | Бағалау, сызба, кесте | Видео/презентация |
|---|---|---|---|
| Магниттің полюстері (Б1, Б2, Б3, Б4, Б5, Б12) | Тест №1, №2, №3; «Дұрыс/бұрыс» №1, №2 | Білім графы; Меңгеру картасы | Видео кадр 1–3 |
| Заттарды магниттеу (Б6, Б7, Б11) | Тест №4, №5; Ойын «Магниттелетін және магниттелмейтін заттар»; Зерттеу тапсырмасы | Заттарды магниттеу тәсілі | Видео кадр 4 |
| Жер — үлкен магнит (Б8, Б9, Б10) | Тест №6, №7; Себеп-салдар тізбегі; «Дұрыс/бұрыс» №3, №4 | Жердің магнит өрісінің сызбасы | Видео кадр 5–7 |
Ойын шарты: Затты оның магниттелетін немесе магниттелмейтін қасиетіне қарай дұрыс бағанға орналастыр (оқулықтағы «Зертте» тапсырмасының негізінде).
Карточканы таңда, содан кейін оны дұрыс бағанға жібер.
Қадамдарды ↑ ↓ батырмаларымен дұрыс ретке қой.
Тақырыбы: Заттар магниттік қасиетке ие болуы үшін не істеу керек? Қандай металдарда осындай қасиет бар? (оқулықтағы «Зертте» сұрағы бойынша)
Болжам: Барлық металдар магниттелмейді, тек құрамында темірі бар заттар ғана магниттеледі және ол үшін затты магнитке үйкеу қажет.
Зерттеу жоспары:
Күтілетін нәтиже (үлгі): (оқулықтағы «Зертте» тәжірибесі негізінде толтырылады, оқулықта жоқ қосымша ақпарат ретінде күтілетін нәтиже берілген)
| Заттың атауы | Магнитке тартыла ма? | Үйкегеннен кейін магниттеле ме? |
|---|---|---|
| Мыс сым | Жоқ | Жоқ |
| Алюминий қасық | Жоқ | Жоқ |
| Күміс әшекей | Жоқ | Жоқ |
| Темір қайшы | Иә | Иә |
| Мысал | Ақпарат көзі түрі |
|---|---|
| Оқулықтағы магнит полюстері туралы мәтін | Оқулық |
| Компастың жұмысы туралы деректі фильм | Видео/Телебағдарлама |
| Мұғалімнің темірдің қасиеті туралы түсіндіруі | Ересектен сұрау |
| Интернеттегі физикалық тәжірибелер сайты | Ғаламтор |
Ұзақтығы: 60–90 секунд Форматы: ЖИ көмегімен жасалатын 2D мультфильм Тілі: Қазақша (дикторлық мәтін)
Магниттік қасиеттер
| Кадр | Уақыт | Сурет сипаттамасы | Дикторлық мәтін |
|---|---|---|---|
| 1 | 0:00–0:10 | Екі ұшы бар таға тәрізді үлкен магнит. Бір ұшы көк («N»), екінші ұшы қызыл («S»). | Магниттің әрқашан екі полюсі болады. Солтүстік полюсі «N» әрпімен белгіленіп көкке боялады, ал оңтүстік полюсі «S» әрпімен қызыл түске боялады. |
| 2 | 0:10–0:20 | Екі магнит бір-біріне қызыл ұштарымен жақындайды, бірақ тебіліп кетеді. | Егер полюсі бірдей магниттерді жақындатсақ, олар бір-бірінен тебіледі! |
| 3 | 0:20–0:30 | Бір магниттің көк ұшы екіншісінің қызыл ұшына жақындап, тартылып қалады. | Ал әртүрлі полюстер керісінше, бір-біріне қатты тартылады. |
| 4 | 0:30–0:40 | Бала қайшыны алып, оны магнитке бірнеше рет үйкейді. Сосын қайшы кішкене темір қыстырғыштарды тарта бастайды. | Құрамында темірі бар заттарды магнитке үйкеу арқылы оларды магниттеуге болады. |
| 5 | 0:40–0:50 | Жер шарының қимасы көрсетіледі. Ортасында көп темір жатқаны жарқырап көрінеді. | Біздің Жеріміздің қойнауында темір өте көп. Сондықтан Жердің өзін үлкен магнит деуге болады. |
| 6 | 0:50–1:00 | Жер шары толығымен көрінеді, оның айналасында көрінбейтін магниттік күш сызықтары (өрісі) сызылады. Жоғарыда «N», төменде «S». | Осы үлкен «жер» магнитінің де өз солтүстік және оңтүстік полюстері бар. |
| 7 | 1:00–1:10 | Баланың қолындағы компас тілі айналып, солтүстікке бағытталады. | Компастың тілі осы полюстерді тауып, бізге көкжиек тұстарын анықтауға көмектеседі. |
ЖИ видео генераторына арналған промпт (ағылшынша):
Тапсырмаларды орындаған сайын білім бірліктерінің меңгерілу деңгейі жаңарады.
| Деңгей | Түсі | Шарты |
|---|---|---|
| Меңгерді | Жасыл | Байланысты тапсырмалардың барлығы дұрыс |
| Ішінара | Сары | Бір бөлігі дұрыс, бір бөлігі қате |
| Тексерілмеген | Сұр | Бірлікке байланысты тапсырма орындалмаған |
| Қате түсінік бар | Қызыл | Барлық байланысты тапсырмалар қате |
| Бірлік | Тексеретін тапсырмалар |
|---|---|
| Б1 | Тест №1 |
| Б2 | Тест №1, «Дұрыс/бұрыс» №1 |
| Б3 | Тест №2 |
| Б4 | Тест №3, «Дұрыс/бұрыс» №2 |
| Б5 | Тест №3 |
| Б6 | Тест №4, Ойын «Магниттелетін және магниттелмейтін заттар», Зерттеу тапсырмасы |
| Б7 | Тест №5, «Дұрыс/бұрыс» №5, Зерттеу тапсырмасы |
| Б8 | Тест №6, «Дұрыс/бұрыс» №3, Себеп-салдар тізбегі |
| Б9 | Тест №6, Себеп-салдар тізбегі |
| Б10 | Тест №7, «Дұрыс/бұрыс» №4, Себеп-салдар тізбегі |
| Б11 | Тест №4, Ойын «Магниттелетін және магниттелмейтін заттар», Зерттеу тапсырмасы |
| Б12 | Тест №3 |