Жаратылыстану · 3-сынып · Табиғат физикасы. Жарық, дыбыс, электрлік, магниттілік (2-кітап, 4-бөлім)
Бірліктер тізіміндегі жолды бассаң, мәтінде сәйкес сөйлем ерекшеленеді.
Кейбір құралдардың жұмыс істеуі үшін электр энергиясы қажет. Ол электр энергиясы көздерінен алынады. Ток көздері энергияның басқа түрлерін электр энергиясына айналдырады.
Батареялардағы электр энергиясы химиялық үдеріс нәтижесінде алынады. Су электрстансысы ірі өзендерге салынады. Ол су ағынының энергиясын электр энергиясына айналдырады. Күн батареялары күн сәулесі мол түсетін жерлерге орнатылады. Олар Күн энергиясын электр энергиясына айналдырады. Жел генераторы желдің күшінен электр энергиясын өндіреді. Оларды жел соғып тұратын ашық жерлерге орнатады.
Қазіргі кезде адамдар экологиялық қауіпсіз энергия көздерін пайдалануға тырысады. Сондықтан Астанадағы халықаралық ЭКСПО-2017 көрмесі «Болашақтың энергиясы» тақырыбында өтті. Жүз елу жылдан бері дүниежүзі бойынша ЭКСПО көрмесі ұйымдастырылып келеді. Онда көптеген елдердің техникалық жетістіктері көрсетіледі.
Ескірген батареяларды арнайы қорапқа тастау қажет (сурет бойынша).
Түйінді бас — оған байланысты білім бірліктері көрсетіледі.
| Тақырып бөлігі | Тапсырмалар, ойындар | Бағалау, сызба, кесте | Видео/презентация |
|---|---|---|---|
| Электр энергиясының көздері (Б1, Б2, Б3, Б4, Б5, Б6, Б11) | Тест №1, №2, №3; Ойын «Электр энергиясының көзі»; «Дұрыс/бұрыс» №1, №2 | Білім графы; Меңгеру картасы | Видео кадр 1–4 |
| Экологиялық энергия және ЭКСПО (Б7, Б8, Б9) | Тест №4, №5; «Дұрыс/бұрыс» №3 | Энергия көздері кестесі | Видео кадр 5–6 |
| Батареяларды қолдану (Б10, Б12) | Тест №6; «Дұрыс/бұрыс» №4, №5; Себеп-салдар тізбегі | Меңгеру картасы: қате түсініктер | Видео кадр 7 |
Ойын шарты: Электр энергиясын өндірушіні оның пайдаланатын энергия көзімен сәйкестендір.
Карточканы таңда, содан кейін оны дұрыс бағанға жібер.
Қадамдарды ↑ ↓ батырмаларымен дұрыс ретке қой.
Тақырыбы: Жеуге болатын батареяларды қалай жасауға болады? Қандай батарея энергияны көбірек береді? (оқулықтағы «Зертте» блогы бойынша)
Болжам: Жемістер мен көкөністердің (лимон, алма, қияр) құрамындағы қышқылдар химиялық үдеріс тудырып, электр энергиясын бере алады, ал ең қышқыл жеміс көбірек энергия береді.
Зерттеу жоспары:
Күтілетін нәтиже (үлгі): (оқулықта жоқ, қосымша зерттеу үлгісі)
| Жеміс/көкөніс | Шамның жану деңгейі | Энергия мөлшері |
|---|---|---|
| Лимон | Жарық жанады | Жоғары |
| Алма | Әлсіз жанады | Орташа |
| Қияр | Өте әлсіз жанады | Төмен |
| Мысал | Ақпарат көзі түрі |
|---|---|
| Оқулықтағы жел генераторлары туралы мәтін | Оқулық |
| Ғаламтордан ЭКСПО-2017 көрмесі туралы оқу | Электрондық ресурс / Ғаламтор |
| Ата-анаңнан ескі батареяны қайда тастау керектігін сұрау | Ересектен сұрау |
| Жемістерден батарея жасау туралы бейнеролик көру | Видео |
Ұзақтығы: 60–90 секунд Форматы: ЖИ көмегімен жасалатын 2D мультфильм Тілі: Қазақша (дикторлық мәтін)
| Кадр | Уақыт | Сурет сипаттамасы | Дикторлық мәтін |
|---|---|---|---|
| 1 | 0:00–0:10 | Бөлме іші. Теледидар, компьютер, үтік сияқты электр құралдары өшірулі тұр. Бірден бәрі қосылып, жарық жанады. | Біздің үйдегі көптеген құралдар жұмыс істеуі үшін электр энергиясы қажет. |
| 2 | 0:10–0:20 | Батарея салынған радиомен басқарылатын ойыншық көлік жүріп келеді. | Электр энергиясын әртүрлі көздерден аламыз. Мысалы, батареяларда химиялық үдеріс жүреді. |
| 3 | 0:20–0:30 | Үлкен өзен, оның бойындағы су электрстансысы (ГЭС). Су екпінмен ағып жатыр. | Ал ірі өзендерге су электрстансысы салынады. Ол су ағынының күшін электрге айналдырады. |
| 4 | 0:30–0:40 | Ашық дала. Күн сәулесі жарқырап, күн батареяларына түсіп тұр. Жанында жел генераторлары айналып тұр. | Күн батареялары күн сәулесін, ал жел генераторлары жел күшін пайдаланып, бізге энергия береді. |
| 5 | 0:40–0:50 | Астана қаласындағы ЭКСПО көрмесінің ғимараты (Нұр Әлем сферасы). Адамдар көп. | Адамдар экологиялық қауіпсіз энергияны көп қолдануға тырысады. Сондықтан Астанада ЭКСПО-2017 «Болашақтың энергиясы» көрмесі өтті. |
| 6 | 0:50–1:00 | Бала қолындағы ескі батареяны кәдімгі қоқысқа емес, үстінде батарея суреті бар арнайы қорапқа тастайды. | Есте сақта! Ескірген батареяларды міндетті түрде арнайы қораптарға ғана тастау керек! |
ЖИ видео генераторына арналған промпт (ағылшынша):
Тапсырмаларды орындаған сайын білім бірліктерінің меңгерілу деңгейі жаңарады.
| Деңгей | Түсі | Шарты |
|---|---|---|
| Меңгерді | Жасыл | Байланысты тапсырмалардың барлығы дұрыс |
| Ішінара | Сары | Бір бөлігі дұрыс, бір бөлігі қате |
| Тексерілмеген | Сұр | Бірлікке байланысты тапсырма орындалмаған |
| Қате түсінік бар | Қызыл | Барлық байланысты тапсырмалар қате |
| Бірлік | Тексеретін тапсырмалар |
|---|---|
| Б1 | Тест №1, Зерттеу тапсырмасы |
| Б2 | Тест №1 |
| Б3 | Тест №3, Ойын «Электр энергиясының көзі», Себеп-салдар тізбегі, Зерттеу тапсырмасы |
| Б4 | Тест №2, Ойын «Электр энергиясының көзі» |
| Б5 | Тест №3, Ойын «Электр энергиясының көзі», «Дұрыс/бұрыс» №5 |
| Б6 | Тест №2, Ойын «Электр энергиясының көзі», «Дұрыс/бұрыс» №2 |
| Б7 | Тест №5 |
| Б8 | Тест №4 |
| Б9 | Тест №4, «Дұрыс/бұрыс» №3 |
| Б10 | Тест №6, Себеп-салдар тізбегі |
| Б11 | Тест №1, «Дұрыс/бұрыс» №1 |
| Б12 | Тест №6, «Дұрыс/бұрыс» №4, Себеп-салдар тізбегі |