Жаратылыстану · 3-сынып · Заттар және олардың қасиеттері. Ауа мен су (1-кітап, 4-бөлім)
Бірліктер тізіміндегі жолды бассаң, мәтінде сәйкес сөйлем ерекшеленеді.
Ауа азот, оттек, көмірқышқыл газ және басқа газ қоспасынан тұрады. Ауа құрамында басқаларына қарағанда азот көп. Ол кез келген ағзаның тіршілігі үшін қажет зат.
Ауа құрамындағы ең маңызды газ – оттек. Ол тірі ағзалардың тыныс алуына қажет. Ауа құрамының аз бөлігін көмірқышқыл газ құрайды. Оны адамдар, жануарлар және өсімдіктер бөліп шығарады. Сондай-ақ ауада басқа да газдар, шаң тозаңдары мен су буы бар.
Ауадағы газдардың мөлшері өзгеруі мүмкін. Ірі фабрика, зауыт, автокөліктер ауаға көп мөлшерде көмірқышқыл газ шығарады. Фотосинтез үдерісі нәтижесінде өсімдіктер ауадағы оттек қорын толықтырады.
Отпен ойнау өте қауіпті! Өрт шығуы мүмкін! Ауа отты өршітеді. Өртті сөндіру үшін ауа жібермей, жолын жабу керек.
Түйінді бас — оған байланысты білім бірліктері көрсетіледі.
| Тақырып бөлігі | Тапсырмалар, ойындар | Бағалау, сызба, кесте | Видео/презентация |
|---|---|---|---|
| Ауаның құрамы (Б1, Б2, Б4, Б6) | Тест №1, №2; «Дұрыс/бұрыс» №1 | Білім графы; Меңгеру картасы | Видео кадр 1–2 |
| Оттек пен көмірқышқыл газ (Б3, Б5, Б7, Б8) | Тест №3, №4; Ойын «Газдарды сәйкестендір» | Сызба | Видео кадр 3–4 |
| От және ауа (Б9, Б10) | Тест №5; Себеп-салдар тізбегі; «Дұрыс/бұрыс» №2, №3 | Кесте | Видео кадр 5–6 |
| Қате түсініктер (Б11, Б12) | Тест №7; «Дұрыс/бұрыс» №4 | Меңгеру картасы | — |
Ойын шарты: Газдар мен заттарды олардың сипаттамасына сәйкестендір.
Карточканы таңда, содан кейін оны дұрыс бағанға жібер.
Қадамдарды ↑ ↓ батырмаларымен дұрыс ретке қой.
Тақырыбы: Балауыз шам қаншалықты ұзақ жанады?
Болжам: Оттың жануы ұзақтығы оған келетін ауа мөлшеріне (ыдыс көлеміне) байланысты.
Қауіпсіздік: Отпен ойнау өте қауіпті! Өрт шығуы мүмкін! Шамды тек мұғалім жағады және сөндіреді, оқушылар бақылайды.
Зерттеу жоспары:
Күтілетін нәтиже (үлгі): (оқулықтағы сурет бойынша, қосымша)
| Ыдыс көлемі | Бақылау нәтижесі |
|---|---|
| Кішкентай ыдыс | Шам тезірек сөніп қалды |
| Үлкен ыдыс | Шам ұзағырақ жанып тұрды |
| Мысал | Ақпарат көзі түрі |
|---|---|
| Оқулықтағы ауа құрамы диаграммасы | Оқулық |
| Мұғалімнің өрт қауіпсіздігі туралы түсіндіруі | Ересектен сұрау |
| Теледидардағы зауыттардың түтіні туралы жаңалықтар | Видео/Телебағдарлама |
| Ғаламтордан фотосинтез туралы іздеу | Ғаламтор |
Ұзақтығы: 60–90 секунд Форматы: ЖИ көмегімен жасалатын 2D мультфильм Тілі: Қазақша (дикторлық мәтін)
| Кадр | Уақыт | Сурет сипаттамасы | Дикторлық мәтін |
|---|---|---|---|
| 1 | 0:00–0:10 | Экранда дөңгелек диаграмма пайда болады. Оның ең үлкен бөлігі көк түспен (азот), одан кішірек бөлігі жасылмен (оттек) боялады. | Бізді қоршаған ауа бірнеше газдың қоспасынан тұрады. Оның ішінде ең көп кездесетіні — азот. Ол барлық ағзаға қажет. |
| 2 | 0:10–0:20 | Бала мен күшік терең тыныс алып жатыр. Оларға жасыл бөлшектер (оттек) кіріп жатыр. | Ауа құрамындағы ең маңызды газ — оттек. Ол адамдар мен жануарлардың тыныс алуы үшін өте маңызды. |
| 3 | 0:20–0:30 | Қаладағы үлкен зауыттан және көліктерден сұр түсті түтін (көмірқышқыл газ) ауаға көтеріледі. | Ірі фабрикалар мен автокөліктер ауаға көп мөлшерде көмірқышқыл газ шығарады. |
| 4 | 0:30–0:40 | Жасыл ағаштар мен гүлдер күн сәулесімен жарықтанып, жасыл оттек бөле бастайды. | Бірақ өсімдіктер ғажайып фабрика сияқты жұмыс істеп, фотосинтез арқылы ауадағы оттек қорын толықтырады. |
| 5 | 0:40–0:50 | Орманда кішкентай от тұтана бастайды. Жел соғып, от үлкейеді. | Ауа отты өршітеді. Егер жел соқса немесе ауа көп болса, от жалындап, өрт шығуы мүмкін! |
| 6 | 0:50–1:00 | От сөндіруші келіп, оттың үстіне қалың жабын жабады. От бірден сөнеді. | Өртті сөндіру үшін ең бірінші ауаның жолын жабу керек. Сонда от тез сөнеді. Ауаны қорғайық және отпен абай болайық! |
ЖИ видео генераторына арналған промпт (ағылшынша):
Тапсырмаларды орындаған сайын білім бірліктерінің меңгерілу деңгейі жаңарады.
| Деңгей | Түсі | Шарты |
|---|---|---|
| Меңгерді | Жасыл | Байланысты тапсырмалардың барлығы дұрыс |
| Ішінара | Сары | Бір бөлігі дұрыс, бір бөлігі қате |
| Тексерілмеген | Сұр | Бірлікке байланысты тапсырма орындалмаған |
| Қате түсінік бар | Қызыл | Барлық байланысты тапсырмалар қате |
| Бірлік | Тексеретін тапсырмалар |
|---|---|
| Б1 | Тест №1 |
| Б2 | Тест №1, Ойын «Газдарды сәйкестендір» |
| Б3 | «Дұрыс/бұрыс» №5 |
| Б4 | Тест №2, Ойын «Газдарды сәйкестендір» |
| Б5 | Тест №3, Ойын «Газдарды сәйкестендір» |
| Б6 | Тест №6, Ойын «Газдарды сәйкестендір» |
| Б7 | Тест №4, Тест №7 |
| Б8 | Тест №4, «Дұрыс/бұрыс» №2 |
| Б9 | Тест №5, «Дұрыс/бұрыс» №3, Себеп-салдар тізбегі, Зерттеу тапсырмасы |
| Б10 | Тест №5, «Дұрыс/бұрыс» №4, Себеп-салдар тізбегі |
| Б11 | Тест №1, «Дұрыс/бұрыс» №1 |
| Б12 | Тест №3, Тест №7 |